Chuyện thường gặp
Anh chị đăng bài. Khách quen vào khen, thả tim, hỏi han.
Người lạ thì không. Bài chạy quảng cáo tới cả nghìn người mới, được vài lượt xem rồi thôi.
Anh chị nghĩ chắc do quảng cáo chưa trúng tệp. Đổ thêm tiền. Vẫn thế.
Không phải nhắm sai người. Là bài viết cho người đã biết mình
Đây là cái bẫy khó thấy nhất: anh chị viết bài trong khi trong đầu đang hình dung một khách quen.
Với người đó thì viết gì cũng hiểu. Họ biết xưởng mình ở đâu, biết mình làm nghề bao lâu, biết giá vốn thế nào, biết "gói cơ bản" gồm những gì.
Người lạ không biết gì cả. Họ đọc bài của anh chị lẫn giữa hai chục bài khác trên điện thoại, lúc đang xếp hàng chờ tính tiền.
Cho nên bài phải đứng một mình mà vẫn hiểu được. Không dựa vào bất cứ thứ gì người đọc phải biết từ trước.
3 chỗ hay bị hụt với người lạ:
① Từ trong nghề mà mình tưởng ai cũng hiểu
② Cái mình đã nói ở bài trước, bài này nói tiếp
③ Lòng tin — khách quen có sẵn, người lạ chưa có gì
Cách làm
① Gạch hết từ trong nghề, dịch sang tiếng người thường
Ví dụ nghề làm biển quảng cáo:
❌ "Nhận thi công biển alu chữ nổi mica, có LED hắt,
khung sắt hộp 20x40, bảo hành 24 tháng."
✅ "Biển tên cửa hàng: chữ nổi hẳn lên khỏi mặt biển,
ban đêm có đèn hắt phía sau nên đứng xa vẫn đọc được.
Khung sắt bên trong, không cong khi mưa gió.
Hỏng gì trong 2 năm tôi sửa, không tính tiền."
Không phải hạ thấp khách. Là bỏ cái rào giữa họ và mình.
② Trả lời trước 3 câu người lạ luôn thầm hỏi
Viết hẳn 3 câu này vào bài, ngắn thôi:
"Tôi làm nghề này ở [khu vực], chủ yếu làm cho [loại khách nào]."
"Việc gần đây tôi làm: [một ca cụ thể, có kích thước, có giá]."
"Nếu nhà anh chị thuộc trường hợp [X] thì tôi không nhận, vì [lý do]."
Câu thứ ba làm được nhiều việc nhất. Người dám từ chối một loại việc là người đáng tin ở loại việc còn lại.
③ Đưa cho một người thật đọc thử
Không phải người nhà. Tìm một người ngoài nghề, không mua của anh chị bao giờ. Đưa bài, im lặng, để họ đọc.
Rồi hỏi đúng 2 câu: chỗ nào khó hiểu? và đọc xong thấy nên làm gì tiếp?
Nếu họ không trả lời được câu thứ hai, bài chưa xong.
④ Nhờ AI đóng vai người lạ soi hộ
Đóng vai một người CHƯA từng nghe tên tôi, không làm nghề này,
đang lướt điện thoại và tình cờ thấy bài dưới đây.
Việc 1: liệt kê mọi từ hoặc câu mà người ngoài nghề không hiểu.
Việc 2: chỉ ra chỗ nào bài đang giả định người đọc đã biết
điều gì đó về tôi từ trước.
Việc 3: viết ra 5 câu hỏi mà người lạ này sẽ thắc mắc
nhưng bài chưa trả lời.
Chỉ nhận xét, chưa cần viết lại. Tiếng Việt, ngắn gọn.
[dán bài vào đây]
3 chỗ hay làm sai
Nói "như mọi khi" hay "như bài trước tôi đã chia sẻ". Người lạ chưa đọc bài trước và sẽ không đi tìm. Mỗi bài phải trọn vẹn một mình.
Nghĩ rằng viết cho người lạ thì phải khoe nhiều hơn. Ngược lại. Người lạ đang đề phòng, càng khoe càng bị nghi. Cái làm họ hạ đề phòng là chi tiết cụ thể và chỗ mình tự nhận không làm được — chứ không phải mấy chữ "uy tín hàng đầu".
Mượn uy tín bằng cách dìm người khác. Kiểu "chỗ khác làm ẩu, chỉ có bên tôi làm chuẩn". Người lạ đọc câu đó không tin mình hơn — họ chỉ thấy mình đang nói xấu, và nghĩ biết đâu mai kia mình cũng nói xấu họ. Cứ nói việc mình làm, để họ tự so.
Giờ anh chị có gì trong tay
Một phép thử: đưa bài cho một người lạ và hỏi 2 câu.
Từ nay trước khi đăng, tự hỏi một lần: người này chưa biết tôi là ai — đọc xong họ có đủ thứ để quyết không? Thiếu chỗ nào thì bổ chỗ đó, chứ đừng đổ thêm tiền quảng cáo.