Chuyện thường gặp
Anh chị xem mấy người bán hàng đông khách, thấy họ có "chất" gì đó. Nói chuyện cuốn, ăn mặc có gu, xuất hiện là nhận ra ngay.
Rồi nhìn lại mình: nói năng bình thường, mặc bình thường, quay video xong xem lại thấy nhạt.
Nghĩ: chắc mình không có duyên. Chắc phải sinh ra đã vậy.
Không phải anh chị nhạt. Là anh chị đang xoá chính mình đi
Chuyện gần như ai cũng làm: mở máy quay lên là tự động chuyển sang một giọng khác. Trịnh trọng hơn, chuẩn hơn, "chuyên nghiệp" hơn.
Cái giọng đó không phải giọng anh chị. Nó là giọng anh chị nghĩ rằng người ta muốn nghe.
Và nó nhạt — không phải vì anh chị nhạt, mà vì ai cũng đang chuyển sang đúng cái giọng đó. Trăm người bán hàng cùng bỏ nét riêng của mình để mặc chung một bộ đồng phục vô hình.
Ngoài đời anh chị nói chuyện với khách cả ngày, có người quý, có người quay lại. Nghĩa là nét riêng có sẵn rồi. Chỉ là nó bị tắt mỗi khi có ống kính.
Việc cần làm không phải tạo ra nét riêng. Là thôi xoá nó đi.
Sáu thứ làm nên một người đáng nhớ
Không phải sáu thứ phải có đủ. Chọn hai hoặc ba thứ rõ nhất ở mình, giữ chặt, còn lại kệ.
1. TÍNH CÁCH — nóng ruột hay từ tốn, hay đùa hay nghiêm
2. GIỌNG NÓI — giọng vùng miền, nhịp nhanh chậm, tiếng cười
3. CÁCH SỐNG — dậy sớm, tự tay làm, không nhận đơn gấp
4. CÁCH ĂN MẶC — một kiểu áo, một màu, một cái mũ quen
5. CÁCH NÓI — vài chữ mình hay dùng, cách mở đầu, cách chào cuối
6. NÉT RIÊNG — một thói quen nhỏ ai cũng để ý
Cách làm
① Lấy chữ của khách, đừng tự nghĩ
Đây là bước quan trọng nhất và ít người làm nhất. Anh chị tự tả mình sẽ ra mấy chữ đẹp mà sáo. Khách tả thì ra chữ thật.
Hỏi ba đến năm khách quen. Ghi nguyên văn, đừng sửa cho hay.
Khách 1: "nói thật, không nói vòng"
Khách 2: "chú này thẳng tính, giá bao nhiêu nói luôn"
Khách 3: "không có kiểu chèo kéo"
Ba người, ba cách nói, cùng một ý: thẳng. Đó là nét riêng, có sẵn, không phải bịa.
② Chọn tối đa ba nét, viết lên giấy dán trước bàn
Ví dụ một anh sửa điện lạnh:
Nét 1: Thẳng — báo giá xong không đổi, hỏng chỗ nào nói chỗ đó
Nét 2: Giọng Nghệ An, không sửa
Nét 3: Luôn đội cái mũ lưỡi trai xanh khi đi làm
③ Giữ nguyên ba nét đó ở mọi nơi
Video, bài viết, tin nhắn Zalo, nói chuyện trước quầy — cùng ba nét. Không đổi giọng theo kênh.
Anh thẳng tính thì bài viết cũng thẳng: "Máy này thay block hết 2,8 triệu. Nếu anh định bán xe trong năm nay thì đừng thay, không đáng."
Câu đó mất một đơn 2,8 triệu. Nhưng người đọc nhớ mãi, và kể lại cho người khác.
④ Sửa cái mở đầu và cái kết cho giống nhau mọi lần
Đây là mẹo nhỏ mà hiệu quả nhanh nhất. Một câu mở, một câu kết, dùng suốt:
Mở : "Chào cả nhà, Hùng điện lạnh Cầu Diễn đây."
Kết: "Ai đang phân vân thì nhắn tôi, tôi nói thật cho mà nghe."
Sau ba chục lần, người ta nghe câu mở là biết ai đang nói, chưa cần nhìn màn hình.
Vì sao ba nét lại đủ, không cần nhiều hơn
Vì đầu người ta không lưu được nhiều.
Anh chị thử nhớ về một người quen mà mình quý — thường chỉ bật ra hai ba thứ: giọng nói, một câu hay nói, một thói quen. Không ai nhớ mười thứ về một người.
Cho nên chọn ba nét và giữ chặt sẽ ăn đứt việc cố tỏ ra thú vị theo mười cách khác nhau. Mười cách thì loãng, không cách nào đọng lại.
Ba chỗ hay làm sai
Bịa ra nét riêng không có thật. Người vốn ít nói mà cố diễn vai vui vẻ hoạt náo thì diễn được ba video là mệt, video thứ tư là lộ. Nét riêng phải là thứ giữ được năm năm mà không cần cố.
Đổi giọng theo từng kênh. Facebook một giọng, TikTok một giọng, gặp trực tiếp lại một giọng nữa. Khách gặp anh chị ngoài đời thấy khác hẳn trên mạng là mất tin ngay lập tức.
Nhầm nét riêng với chuyện lạ. Nét riêng không phải là làm trò gây chú ý. Nó là cách anh chị vốn đã sống và làm nghề. Trò lạ hút được lượt xem một lần rồi hết; nét riêng thì càng lặp càng ăn.
Giờ anh chị có gì trong tay
Mấy chữ khách tự nói về mình — chữ thật, không phải chữ mình nghĩ ra. Ba nét chọn từ đó, dán trước bàn. Một câu mở, một câu kết dùng cho mọi lần xuất hiện.
Không phải xây một con người mới. Chỉ là thôi tắt con người vốn có, mỗi lần bật máy quay.