Chuyện thường gặp
Anh chị viết bài giới thiệu. Câu nào cũng đúng, cũng hay:
"Chất lượng là ưu tiên hàng đầu."
"Uy tín tạo nên thương hiệu."
"Đặt khách hàng làm trung tâm."
Đăng lên. Vài lượt thích của người quen. Không ai nhớ gì.
Lý do đơn giản: mấy câu đó có thể dán vào bất kỳ tiệm nào trên đất nước này mà vẫn khớp. Cái gì hợp với tất cả thì không thuộc về ai.
Không phải anh chị viết dở. Là anh chị chưa chọn phe
Người ta chỉ nhớ những thứ có ranh giới. Có bên này thì phải có bên kia.
Nói "tôi làm cẩn thận" — không ai phản đối, và cũng không ai nhớ.
Nói "tôi không nhận đơn gấp, vì làm gấp là làm ẩu" — có người bỏ đi, và có người nhớ mãi.
Câu thứ hai mạnh hơn vì nó chống lại một thứ cụ thể. Nó cho người nghe biết anh chị đứng ở đâu, và ai không hợp với anh chị.
Chỗ này hầu hết mọi người đều sợ. Sợ nói ra thì mất khách. Nhưng thực tế thì: cái tiệm cố làm vừa lòng tất cả sẽ không được ai đặc biệt nhớ đến. Còn người dám nói mình chống lại cái gì thì mất một nhóm khách và được nhớ chắc bởi nhóm còn lại.
Trong một nghề mà hàng trăm người cùng nói "chất lượng, uy tín, tận tâm", thì việc nói rõ mình chống lại cái gì gần như là cách rẻ nhất để khác biệt.
Cách làm
① Tìm cái làm anh chị bực trong nghề của mình
Không phải nghĩ ra cho hay. Là nhớ lại cái đã từng làm mình khó chịu thật.
Chị bán rau sạch : bực vì "rau sạch" ai cũng nói mà không ai chỉ được vườn ở đâu
Anh sửa laptop : bực vì báo giá một đằng, sửa xong tính một nẻo
Cô dạy tiếng Anh : bực vì trung tâm cam kết giao tiếp sau 3 tháng
Anh làm nội thất : bực vì khách bị đưa ảnh mẫu đẹp rồi giao hàng khác hẳn
② Viết thành một câu chống lại — có đối tượng cụ thể
Cấu trúc dùng được cho mọi nghề:
"Tôi làm ______ vì tôi không chịu được cảnh ______."
Điền vào:
"Tôi bán rau vì tôi không chịu được cảnh người ta dán chữ SẠCH lên túi mà không dám nói rau trồng ở đâu."
③ Biến câu đó thành một luật của tiệm — luật kiểm được
Chống lại bằng miệng thì rẻ. Chống lại bằng một luật mình chịu thiệt thì mới nặng.
Câu chống : không chịu được cảnh dán chữ SẠCH mà giấu nguồn
Luật : mỗi túi rau ghi tên vườn + ngày cắt. Ai muốn tới xem vườn, tôi chở đi.
Câu chống : không chịu được cảnh báo giá một đằng tính một nẻo
Luật : báo giá xong không đổi. Phát sinh thêm thì tôi chịu, không tính khách.
Luật thứ hai này khiến anh chị mất tiền thật vài lần một năm. Chính vì mất tiền thật nên nó mới đáng tin — và mới được kể lại.
④ Nói lại luật đó đều đặn, mỗi lần một câu chuyện khác
Đừng đăng một lần rồi thôi. Mỗi tháng một hai lần, kể một ca có thật:
"Hôm qua sửa máy cho anh khách ở Yên Nghĩa. Báo 600 nghìn, mở ra thấy hỏng thêm cái quạt, thay hết 180 nghìn nữa. Tôi vẫn lấy 600. Báo rồi thì không đổi, đó là luật của tôi."
Không câu nào tự khen. Nhưng đọc xong người ta biết chính xác anh chị là ai.
Cái ranh giới nên vạch ở đâu
Chống lại một cách làm, đừng chống lại một người hay một cửa hàng cụ thể.
NÊN : "Tôi chống lại kiểu báo giá mập mờ."
KHÔNG : "Tiệm X đầu đường toàn báo giá mập mờ."
Câu trên làm người ta gật đầu. Câu dưới làm người ta thấy anh chị nhỏ nhen, và có thể kéo theo rắc rối. Chỉ tay vào cách làm là đủ mạnh, không cần chỉ tay vào ai.
Ba chỗ hay làm sai
Chống lại thứ chẳng ai bênh. "Tôi chống lại hàng kém chất lượng" — không ai đứng ở phía bên kia cả, nên câu này rỗng. Phải chống lại một cách làm đang phổ biến, đang có người làm thật.
Nói mà không đổi cách làm. Tuyên bố chống báo giá mập mờ, nhưng bảng giá vẫn ghi "liên hệ". Người ta thử một lần là biết. Nói xong thì phải có luật đi kèm, và luật phải làm mình chịu thiệt ở đâu đó.
Nói một lần rồi im. Đăng bài tuyên ngôn hùng hồn, ba tháng sau không nhắc lại. Người ta chỉ nhớ những thứ nghe đi nghe lại. Mỗi tháng kể một ca thật, một năm là mười hai lần — lúc đó nó mới thành cái người ta gắn với tên anh chị.
Giờ anh chị có gì trong tay
Một câu chống lại, điền từ chính chuyện mình từng bực. Một luật của tiệm khiến mình chịu thiệt ở đâu đó — vì chỗ chịu thiệt là chỗ người ta tin. Và một nếp kể lại: mỗi tháng một hai ca có thật, không tự khen câu nào.