Chỗ này anh chị đã nghe rồi
"Đơn này lãi khá đấy."
Nói câu đó lúc vừa nhận tiền thì ai cũng thấy vui. Trong đầu đã trừ tiền hàng rồi, thấy còn dư kha khá, thế là gọi phần dư đó là lãi.
Rồi cuối tháng tiền không khớp. Đơn nào cũng lãi mà tài khoản vẫn mỏng. Ngồi rà lại thì không rà nổi, vì mỗi đơn chỉ nhớ mang máng.
Đến đây phần lớn anh chị đều nghĩ một câu giống nhau: chắc mình không có đầu óc tính toán.
Không phải anh chị kém. Là phép trừ đó thiếu mất mấy dòng
Trừ tiền hàng là bản năng. Ai cũng làm được, làm nhẩm trong đầu cũng ra.
Nhưng một đơn hàng ăn của anh chị nhiều thứ hơn tiền hàng. Nó ăn công, ăn xăng xe, ăn điện, ăn phần mặt bằng của ngày hôm đó. Những thứ này không có hoá đơn riêng cho từng đơn, nên đầu mình tự động bỏ qua. Không phải vì lười — vì chúng không hiện ra trước mắt.
Các lớp học cũng ít khi dừng lại ở đây. Người dạy không thể biết tiệm anh chị trả bao nhiêu tiền mặt bằng, thuê mấy người, tháng bán mấy đơn. Cho nên họ dạy nguyên tắc, còn con số thì nằm trong sổ của anh chị.
Hôm nay lấy nó ra.
Cách làm
Lấy một đơn cụ thể, đơn gần nhất, loại đơn anh chị bán nhiều nhất. Đừng lấy cả tháng — cả tháng thì rối.
Tôi lấy ví dụ một xưởng làm bảng hiệu quảng cáo, đơn làm biển cho một quán cà phê.
① Viết giá bán
Đúng số tiền khách chuyển, chưa trừ gì cả.
② Trừ vật tư của riêng đơn đó
Tôn, đèn, khung sắt, decal. Lấy giá nhập thật, không lấy giá ước.
③ Trừ công chạy riêng cho đơn đó
Công thợ làm, xe chở, thuê xe nâng lắp, hoa hồng cho người giới thiệu. Kể cả công của chính anh chị: nếu phải thuê người khác làm phần đó thì mất bao nhiêu, trừ đúng bấy nhiêu.
④ Trừ phần "giữ cửa" mà đơn này phải gánh
Mặt bằng, điện nước, lương người trực, phần mềm — những khoản vẫn phải trả dù tháng này có đơn hay không. Chia đều cho số đơn trong tháng.
Tiền giữ cửa 1 tháng: 26.000.000
Số đơn trong tháng: 40
26.000.000 ÷ 40 = 650.000 / đơn
Ráp cả bốn bước lại:
Giá bán 1 biển hiệu: 5.000.000
- Vật tư: - 2.100.000
- Công thợ + lắp đặt: - 500.000
- Xe chở: - 150.000
- Hao hụt, làm lại: - 100.000
- Gánh giữ cửa: - 650.000
------------
Lãi thật 1 đơn: 1.500.000
Bán năm triệu. Lãi thật 1.500.000. Đúng ba mươi phần trăm.
Con số 1.500.000 này là con số anh chị sẽ mang theo suốt cả khoá học. Mọi phép chia sau đó đều bắt đầu từ nó.
Muốn kiểm chéo cho chắc, làm thêm một phép ngược: lấy lãi thật nhân số đơn cả tháng, so với số tiền thực sự còn lại trong tài khoản sau khi trả hết. Lệch nhiều thì có khoản nào đó anh chị chưa trừ.
1.500.000 × 40 đơn = 60.000.000 / tháng
Nếu cuối tháng chỉ còn ba mươi triệu, nghĩa là còn ba mươi triệu chi phí đang trốn ở đâu đó. Đi tìm.
Nếu sổ sách nằm rải rác trong tin nhắn và ảnh chụp hoá đơn, giao việc gom lại:
📋 Câu lệnh — chép nguyên cả khối
Đây là danh sách các khoản chi tháng vừa rồi của tiệm tôi.
Hãy chia thành 2 nhóm: (1) chi phí chạy theo từng đơn hàng,
(2) chi phí giữ cửa phải trả dù không có đơn nào.
Cộng tổng từng nhóm. Khoản nào chưa rõ thuộc nhóm nào thì hỏi lại tôi,
đừng tự đoán.
Ba chỗ hay làm sai
Không trừ công của chính mình. Anh chị tự khảo sát, tự vẽ, tự đi lắp, rồi tính công đó bằng không. Đơn nào cũng thành lãi. Đến khi bận quá phải thuê người thì lãi biến mất, và anh chị không hiểu vì sao. Nó không biến mất — nó vốn chưa từng có.
Chia tiền giữ cửa cho số đơn của tháng đông nhất. Tháng đông bán bốn mươi đơn, tháng vắng hai mươi. Lấy bốn mươi làm chuẩn thì mỗi đơn chỉ gánh 650.000, còn tháng vắng thực tế phải gánh 1.300.000. Lấy con số tháng trung bình, hoặc lấy tháng vắng cho chắc tay.
Bóc một đơn rồi áp cho tất cả các loại đơn. Biển hiệu lãi ba mươi phần trăm, nhưng đơn in decal lẻ có khi lãi tám phần trăm. Bóc riêng hai ba loại đơn chính rồi so. Loại bán chạy nhất đôi khi lại là loại lãi mỏng nhất.
Giờ anh chị có gì trong tay
Một con số duy nhất: lãi thật một đơn.
Nó nhỏ hơn con số anh chị vẫn nói với người khác. Bình thường thôi, nghề nào cũng vậy.
Nhưng từ con số này, mọi thứ khác mới tính được: một năm cần bao nhiêu đơn, mỗi ngày cần bao nhiêu người hỏi, được phép chi bao nhiêu để kéo một khách về. Không có nó thì mọi mục tiêu đều là ước mơ, có nó thì thành phép chia.