Chuyện thường gặp
Tiệm vải có hai món. Gói vải mẫu giá 99.000, mỗi gói lãi 60.000. Và nhận may rèm trọn bộ, mỗi bộ lãi 1.500.000.
Chủ tiệm chạy quảng cáo cho gói mẫu, tốn 70.000 để có một khách. Quảng cáo là trả tiền cho Facebook hay Google để nhiều người thấy hàng. Cộng sổ cuối tuần: mỗi gói mẫu bán ra là mất 10.000.
Chủ tiệm tắt luôn, dù tuần ấy vài người cầm gói mẫu về rồi quay lại đặt may rèm.

Vì sao: đơn đầu chưa phải cả câu chuyện
Hình dung cái thang nhà: bậc thấp là chỗ bước chân vào, rồi leo lên bậc trên.
Lãi thật là tiền còn lại sau khi trừ giá vốn, công, mặt bằng, chưa trừ tiền quảng cáo kéo khách. Món cửa vào là món giá nhỏ, dễ mua, để người lạ thử mà chưa sợ.
Tính lãi ở đơn đầu thì món cửa vào hay lỗ nhẹ. Tính cả thang thì cộng lãi bậc thấp với lãi người leo lên bậc trên.
Mỗi bậc ở đây chỉ tính một lần mua.

Cách làm: tính lãi cả thang
Các số dưới đây là ví dụ (số minh hoạ); anh chị thay bằng số của mình.
Bước 1. Xếp món từ rẻ đến đắt, ghi lãi thật cạnh mỗi món. Ví dụ: 60.000 và 1.500.000.
Bước 2. Đếm tỷ lệ leo bậc. Trong 10 người mua gói mẫu gần nhất, mấy người đặt may rèm? Đếm 10 người mua từ ít nhất vài tuần trước. Ví dụ 2 người, tức 0,2. Mốc tạm, đếm thêm rồi chỉnh.
Bước 3. Cộng lãi cả thang của một khách.
Lãi bậc thấp: 60.000
Lãi bậc trên: 0,2 × 1.500.000 = 300.000
Cả thang một khách: 360.000
Bước 4. Nhân với phần được tiêu. Tỷ lệ leo bậc mới đếm trên 10 người, mẫu còn ít, nên tạm coi là số ước. Số ước thì giữ lại 80% lãi, được tiêu 20%, như bài "Được phép tiêu tối đa bao nhiêu để kéo một khách về". 360.000 × 0,2 = 72.000. Số này là trần, mức cao nhất anh chị cho phép trả để có một khách mới. Chi 70.000 nằm dưới trần, nhưng sát trần nên chưa nên tăng thêm.
Đơn đầu lỗ 10.000, vì 60.000 − 70.000 = −10.000. Cả thang vẫn còn 360.000 − 70.000 = 290.000.
Bước 5. Kiểm lúc lỗ thật. Giả sử trong 10 người mua gần nhất không ai đặt may rèm. Cả thang chỉ còn 60.000, trần chỉ còn 60.000 × 0,2 = 12.000. Chi 70.000 lúc này là lỗ thật (vẫn −10.000 một khách, không bù lại được). Hãy dựng bậc trên trước, rồi mới chạy cho món cửa vào.
Muốn nhờ máy tính hộ thì dùng lệnh dưới đây. Nhớ bỏ tên người, số tài khoản và mã số thuế trước khi dán:
Tôi bán [món] ở [khu vực].
Món cửa vào: lãi thật một đơn [số]. Món bậc trên: lãi thật một đơn [số].
Trong [số] người mua món cửa vào, có [số] người mua món bậc trên.
Tính lãi cả thang của một khách: lãi cửa vào cộng tỷ lệ leo bậc nhân lãi bậc trên.
Rồi nhân 0,2 ra trần, vì tỷ lệ leo bậc còn là số ước, và so với số tiền tôi trả để có một khách là [số].
Chỗ nào tôi chưa ghi thì để [chỗ trống], đừng bịa.
Làm ngay trong 10 phút
1. Viết các món anh chị bán, xếp từ rẻ đến đắt. (2 phút)
2. Ghi lãi thật cạnh từng món. Chưa tính thì ghi "cần số", tạm lấy 60.000 và 1.500.000. (2 phút)
3. Gạch dưới món cửa vào, tức món rẻ nhất. (1 phút)
4. Đếm trong 10 người mua món rẻ từ ít nhất vài tuần trước có mấy người mua món trên. Chưa có thì ghi "cần số", tạm lấy 2. (3 phút)
5. Tính lãi cả thang, nhân 0,2 ra trần, ghi cạnh số tiền đang trả cho một khách. (2 phút)

✓ đã ghi lại
Ba chỗ hay sai
- Cửa vào lạc đề. Khách mua gói mẫu chỉ vì giá rẻ, không có ý đặt may rèm thì ít ai leo bậc.
- Quên vốn chờ. Tiền quảng cáo ra hôm nay, lãi bậc trên về sau vài tuần. Thiếu vốn chờ thì cạn tiền trước khi lãi về.
- Chạy cửa vào khi chưa có bậc trên. Chưa có món để khách bước tiếp thì đơn đầu lỗ là lỗ thật.
Vướng ở đâu thì hỏi
Anh chị hỏi trợ lý ngay trong trang này, hoặc nhắn bên em các món anh chị bán, giá và lãi thật. Số nào chưa có thì để [chỗ trống], em không bịa. Nhớ bỏ tên người, số tài khoản và mã số thuế trước khi gửi.