Bài viết phải có ảnh — và ảnh phải khớp với điều đang nói

Chuyện thường gặp

Anh chị viết bài về cách chống thấm ban công. Bài đủ ý, chia mục rõ ràng.

Nhưng cả bài chỉ có một tấm ảnh ở đầu: một căn biệt thự sáng bóng lấy trên mạng. Không phải ban công, cũng không phải công trình của anh chị.

Người đọc lướt qua, chẳng thấy gì để tin. Họ thấy chữ, chưa thấy tay nghề. Bài có ảnh không khớp còn tệ hơn bài không ảnh: nó nói với khách rằng anh chị chưa có ảnh thật.

Vì sao ảnh không phải để trang trí

Với người đọc: chữ là lời kể, ảnh là bằng chứng. Nói "tôi chống thấm mười năm" là lời. Ảnh sàn đang cào, ảnh lớp lót, ảnh sau khi thử nước mới là bằng chứng.

Với Google: máy không nhìn ảnh như người. Nó đọc tên tệp và dòng mô tả ảnh. Tên IMG_20240815.jpg thì Google đoán được rất ít. Tên chong-tham-ban-cong-lop-lot.jpg thì nó biết bài nói về chống thấm ban công.

Với tốc độ trang: ảnh điện thoại nặng vài megabyte (MB, đơn vị đo dung lượng file, càng lớn càng tải lâu). Năm tấm làm trang chậm hẳn, khách thoát trước khi đọc.

Cách làm

Bước 1. Chọn ảnh cho bài. Có bốn loại nên có:

• Ảnh đầu bài: thấy ngay chủ đề, không phải phong cảnh chung chung.
• Ảnh từng bước: mỗi bước một ảnh.
• Ảnh so sánh: trước và sau, đúng và sai.
• Ảnh bảng hoặc sơ đồ: khi bài có số liệu.

Bài hướng dẫn 5 bước cần ít nhất năm ảnh.

Bước 2. Chụp ảnh thật lúc đang làm. Mỗi lần đi làm, bỏ 30 giây chụp ba tấm: lúc mới tới, lúc đang làm, lúc xong. Ba tháng sau có kho ảnh thật, đối thủ không chép được. Chụp ban ngày, gần cửa sổ, tắt flash, lau ống kính trước. Chụp ngang, vì trang web hiển thị ảnh ngang đẹp hơn. Đặt một vật quen (bật lửa, bàn tay) vào khung để người xem ước được kích thước.

Bước 3. Nén ảnh. Nén là làm file nhỏ lại mà mắt thường thấy gần như cũ. Gõ "Squoosh" hoặc "TinyPNG" lên Google, kéo ảnh vào. Chọn WebP (một kiểu ảnh nhẹ hơn JPG) nếu có, chất lượng khoảng 75 (mức nét vừa đủ, file vẫn nhẹ). Ảnh 4MB xuống dưới 200KB.

Bước 4. Đặt tên tệp. Chữ thường, không dấu, nối bằng gạch ngang, đọc lên là biết ảnh chụp gì:

Sai:  IMG_4471.jpg
Sai:  ảnh chống thấm ban công.jpg   (có dấu, có dấu cách)
Đúng: chong-tham-ban-cong-lop-lot-thu-hai.webp

Bước 5. Viết dòng mô tả (alt). Mỗi ảnh có một ô alt: câu tả ảnh cho người khiếm thị và cho Google, cũng hiện ra khi ảnh chưa tải được. Tả đúng thứ trong ảnh, không nhồi từ khoá.

alt="Quét lớp lót chống thấm thứ hai lên sàn ban công đã cào sạch"

Nhiều ảnh thì nhờ máy đặt tên và viết alt cho cả loạt:

Tôi làm nghề: [ví dụ chống thấm ở Hà Nội]. Bài nói về: [2 câu].
Các ảnh: 1. [tả ảnh] 2. [tả ảnh] 3. [tả ảnh]
Mỗi ảnh cho tôi: tên tệp không dấu nối bằng gạch ngang, đuôi .webp,
và một câu alt tiếng Việt có dấu, không nhồi từ khoá. Trả về bảng.

Ba chỗ hay sai.

• Lấy ảnh trên mạng cho nhanh. Ảnh có chủ, dùng bừa có thể bị đòi tiền, mà còn nằm trên hàng trăm trang khác.
• Ảnh đẹp nhưng lệch đoạn. Đoạn nói chân tường mà ảnh là toàn cảnh nhà.
• Tải ảnh nguyên gốc cho nét. Khách dùng mạng yếu phải chờ rất lâu, nhiều người bỏ đi.

⏱ Việc 10 phút

Làm ngay trong 10 phút

1. Mở 3 bài gần nhất của anh chị.

2. Bài nào không có ảnh, hoặc chỉ có ảnh lấy trên mạng, ghi tên bài ra giấy.

3. Chọn một ảnh thật đã chụp khi làm việc, khớp với bài đầu tiên trong danh sách ở bước 2.

4. Nén ảnh đó bằng Squoosh, đổi tên theo bước 4.

Rồi lập thư mục anh-cong-viec chia theo tháng, mỗi tối đổ ảnh điện thoại vào đó. Tìm lại sau 6 tháng thì mất cả buổi.

Tôi làm rồi