Chuyện thường gặp
Cùng một người viết, cùng một trang. Bài này ba nghìn người xem, bài kia bốn mươi người xem. Không hiểu vì sao.
Rồi kết luận: "chắc do số phận" hoặc "chắc nền tảng bóp".
Tôi nghe câu này nhiều lần rồi. Nhưng khi ngồi mở hai bài ra soi cạnh nhau, gần như lần nào cũng thấy lý do rất cụ thể — và sửa được.
Không phải anh chị viết dở
Một bài đi xa không phải vì viết hay. Có những bài văn phong rất vụng mà vẫn đi rất xa.
Nó đi xa vì hội đủ sáu điều kiện. Thiếu một thì bài đi chậm lại. Thiếu ba thì bài nằm im.
Sáu điều kiện đó không bí ẩn gì cả. Ai cũng làm được, chỉ là chưa ai nói ra thành danh sách để soi.
Cách làm
① Một chủ đề — mỗi bài chỉ nói đúng một điều
Bài chết nhiều nhất là bài nói ba chuyện.
Ví dụ chị bán đồ ăn sáng viết một bài gồm: giới thiệu món mới, kể chuyện dậy sớm, kèm luôn khuyến mãi tháng này. Người đọc xong không nhớ gì cả.
Tách ra ba bài. Mỗi bài một điều. Bài nào cũng có chỗ để đọng lại.
Cách kiểm tra: viết xong, thử tóm bài đó thành một câu. Tóm không nổi tức là đang nói quá một chuyện.
② Một người — viết cho đúng một người, không viết cho đám đông
"Kính gửi quý khách hàng" là câu không ai thấy mình trong đó.
Trước khi viết, nghĩ ra một người khách thật. Không cần nêu tên, không cần kể họ là ai — chỉ cần trong đầu mình có một người cụ thể.
Viết cho đám đông: "Nhiều khách hàng thường thắc mắc về giá."
Viết cho một người: "Hôm qua có anh hỏi tôi: cùng là máy lọc nước, sao chỗ này 4 triệu chỗ kia 9 triệu?"
Câu thứ hai khiến người đọc thấy mình đang được nói chuyện, không phải đang bị thông báo.
③ Đều đặn — nhịp quan trọng hơn số lượng
Ba bài một tuần đều đặn sáu tháng, hơn hẳn mười lăm bài trong tuần đầu rồi im.
Người ta cần thấy anh chị nhiều lần mới nhớ mặt. Đăng dồn rồi biến mất thì mỗi lần quay lại đều là bắt đầu từ con số không.
Chọn một nhịp nhỏ đến mức tuần bận nhất vẫn giữ nổi. Hai bài một tuần cũng được. Giữ được mới tính chuyện tăng.
④ Đúng tỷ lệ — không phải bài nào cũng bán
Nếu mười bài mà tám bài là bảng giá và khuyến mãi, người ta sẽ lướt qua cả tám.
Cứ mười bài thì phần lớn là bài cho đi — kể chuyện nghề, chỉ một mẹo nhỏ, trả lời một thắc mắc. Chỉ một phần nhỏ là bài mời mua. Cho đủ rồi thì lời mời không còn giống chèo kéo.
⑤ Hình ảnh — ảnh thật của việc thật
Ảnh mạng ai cũng nhận ra. Nhận ra thì niềm tin rơi mất một nửa.
Ảnh thật là: bàn làm việc lúc đang làm, món hàng đang đóng gói, cái máy vừa tháo ra, tờ giấy có nét chữ mình.
Lưu ý một chuyện: nếu ảnh có mặt khách, có tên khách, có hoá đơn hay tin nhắn của khách thì phải xin phép trước khi đăng. Xin không được thì che đi hoặc chụp lại chỗ khác. Một bài nhiều tương tác không đáng để đánh đổi lấy một người khách mất lòng tin.
⑥ Năng lượng — người viết phải có mặt trong bài
Bài đọc lên mà không nghe thấy ai đang nói thì không ai nhớ.
Đưa vào một câu chỉ mình mới nói được: một con số cụ thể, một câu mình hay nói với thợ, một lần mình làm hỏng.
Đây là khối lệnh tôi hay dùng để soi lại bài trước khi đăng:
📋 Câu lệnh — chép nguyên cả khối
Đây là một bài tôi sắp đăng. Nghề của tôi là [ghi nghề]. Khách của
tôi là [ghi khách].
Hãy chấm bài theo 6 điều kiện, mỗi điều kiện ghi ĐẠT hoặc CHƯA ĐẠT
kèm một câu lý do:
1. Chỉ nói đúng một chuyện
2. Viết cho một người cụ thể, không phải đám đông
3. Có thể đăng đều được (không phụ thuộc dịp đặc biệt)
4. Là bài cho đi hay bài bán hàng
5. Có chỗ nào cần ảnh thật minh hoạ
6. Có giọng riêng của người trong nghề, hay đọc như văn mẫu
Không viết lại bài. Chỉ chấm và chỉ ra chỗ sửa.
Bài của tôi:
[dán bài vào đây]
Ba chỗ hay làm sai
Cố nhét đủ sáu điều kiện vào mọi bài. Không cần. Đạt bốn, năm điều là bài đã chạy tốt. Sáu điều là bản đồ để biết mình đang thiếu chỗ nào, không phải bài kiểm tra phải điểm mười.
Sửa "một chủ đề" bằng cách cắt cụt bài. Một chủ đề không có nghĩa là bài ngắn. Bài dài mà chỉ đào sâu một chuyện vẫn là một chủ đề. Cái phải cắt là chuyện thứ hai, không phải chữ.
Đổi nhịp đăng liên tục để "thử xem cái nào hợp". Tuần này ba bài, tuần sau bảy bài, tuần sau nữa nghỉ. Nhịp loạn thì không đo được gì cả, mà người theo dõi cũng không quen được. Giữ một nhịp ít nhất tám tuần rồi hãy chỉnh.
Giờ anh chị có gì trong tay
Bài đi xa không phải chuyện may. Nó là sáu điều kiện, và cả sáu đều nằm trong tay anh chị.
Lần tới trước khi bấm đăng, soi qua sáu dòng đó. Mất một phút, nhưng bài khác hẳn.